Gmina Kwidzyn
POŁOŻENIE :
Gmina Kwidzyn obejmuje swoim zasięgiem obszar o powierzchni 207,25 km2 otaczając miasto Kwidzyn. Zamieszkuje ją 10 411 mieszkańców (dane ewidencji ludności Urzędu Gminy Kwidzyn na 31 grudnia 2005 r.). Około 20 % powierzchni gminy zajmują lasy a użytki rolne około 67 %. Gmina Kwidzyn położona jest na pograniczu Doliny Kwidzyńskiej i Pojezierza Iławskiego. Dolina Kwidzyńska jest północnym odcinkiem Doliny Dolnej Wisły pomiędzy Kotliną Grudziądzką a Żuławami Wiślanymi. Ma ona około 40 km długości, 7-9 km szerokości i powierzchnię około 400 km2. Dno doliny obniża się od 15 do 7 m n.p.m., a zbocza wznoszą się ponad nimi miejscami nawet do 60 m. Dno doliny jest dosyć gęsto zasiedlone ze względu na żyzność mad rzecznych, ale około 1/5 powierzchni zajmują zmeliorowane użytki zielone o dużej wartości produkcyjnej. Lasy zachowały się tylko na zboczach. Po regulacji Wisły i zmeliorowaniu dna doliny znikły pierwotne lasy łęgowe. Wschodnia część Gminy Kwidzyn obejmuje Pojezierze Iławskie, które jest symetrycznym odpowiednikiem Pojezierza Wschodniopomorskiego, do którego było poprzednio zaliczane, jednakże dzieli je Dolina Dolnej Wisły, traktowana jako odrębny makroregion.
HISTORIA:
Mieszkańcy gminy kultywują tradycje i ludowe. Złożona, często dramatyczna, przeszłość zahartowała w nich umiłowanie swojego dziedzictwa. Dolne Powiśle jest jednym z regionów etnograficznych Pomorza Gdańskiego (obok Kociewia i Kaszub) i obejmuje powiaty: kwidzyński, suski, sztumski i malborski. Ziemie te wchodziły w skład dawnych Prus Wschodnich. Obok nazwy Powiśle funkcjonują także nazwy: Ziemia Malborska oraz ziemia kwidzyńsko-sztumska. Polska ludność Powiśla posługiwała się dialektem nazywanym przez językoznawców malborskim. Kulturę ludową Dolnego Powiśla z punktu widzenia etnografii reprezentowały w przeszłości trzy grupy etniczne: polska, niemiecka i holenderska. Grupa polska składała się z potomków osadników z Ziemi Chełmińskiej, Mazowsza i lewobrzeżnego Pomorza. Grupa niemiecka to koloniści sprowadzeni początkowo przez Zakon Krzyżacki, a grupa holenderska to potomkowie Mennonitów osiedlających się w dolinie Wisły od XVI wieku. Podstawowym zajęciem ludności wiejskiej była uprawa roli. Ze względu na obfitość wód rozwinięte było tutaj również rybołówstwo. Kolejne poważne źródło dochodu stanowiła wiklina rosnąca w dolinie nadwiślańskiej. Ludność potrafiła ją wykorzystać w maksymalnym stopniu i rozwinąć typowe dla Powiśla rzemiosło koszykarskie. Stare tradycje miało tu także garncarstwo ludowe. Dominującą formą zdobnictwa był haft powiślański (biały), związany z tradycyjnym strojem ludowym, który niestety zaginął stosunkowo wcześnie (został odtworzony na potrzeby zespołów ludowych). Częścią kultury były liczne obrzędy, wierzenia, obyczaje, związane przede wszystkim ze Świętami Bożego Narodzenia i Wielkanocą. Tradycyjna kultura ludowa Regionu uległa niestety zanikowi pod wpływem postępu technicznego i cywilizacji. Proces ten datuje się od połowy XIX wieku, czyli znacznie wcześniej niż na terenach Polski południowej i wschodniej. Szereg śladów twórczości ludowej można jednak znaleźć w terenie i w zbiorach muzealnych, zwłaszcza Muzeum w Kwidzynie, którego rola w upowszechnianiu kultury Dolnego Powiśla jest nieoceniona. Obecnie Muzeum w Kwidzynie posiada blisko 1500 eksponatów etnograficznych w następujących działach: uprawa roślin, hodowla zwierząt, pszczelarstwo, rybołówstwo, przechowywanie i przygotowywanie żywności, obróbka drewna, korzeni, słomy, włókna, tkaniny, rogu, żelaza, transport, komunikacja, wagi i miary, ceramika, kowalstwo, plecionkarstwo, rzeźba i meble ludowe. Z zauważalnych w terenie elementów tradycji kultury ludowej zachowały się do dzisiaj resztki budownictwa drewnianego zrębowego. Obszar Dolnego Powiśla po II wojnie światowej został zasiedlony przez nowych osadników przybyłych z sąsiednich województw, z Polski południowo-wschodniej oraz z ZSRR. Do dnia dzisiejszego nie jest on w pełni skrystalizowany etnicznie. Kultura opiera się na elementach przeniesionych z innych regionów Polski i miesza się z elementami kultury miejscowej.